Problemy z zajściem w ciążę dotyczą dziś coraz większej liczby par w wieku rozrodczym. Często pierwszym krokiem ku rozwiązaniu jest uświadomienie sobie, że trudności z poczęciem mogą mieć podłoże medyczne. I że często można je skutecznie wyleczyć. Jak rozpoznać, że konieczna jest specjalistyczna konsultacja i od czego zacząć diagnostykę oraz leczenie?
Kiedy można mówić o niepłodności?
Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, niepłodność to niemożność zajścia w ciążę mimo regularnego współżycia bez stosowania antykoncepcji przez co najmniej 12 miesięcy. Warto jednak dodać, że u kobiet po 35. roku życia ten okres skraca się do 6 miesięcy – ze względu na naturalny spadek rezerwy jajnikowej. Po tym czasie warto skorzystać z konsultacji lekarza.
Niepłodność to stan odwracalny i możliwy do leczenia, w odróżnieniu od bezpłodności, która oznacza trwałą niezdolność do posiadania potomstwa. Ważna jest wczesna reakcja, ponieważ z wiekiem zarówno jakość komórek jajowych, jak i plemników ulega pogorszeniu.
Niepłodność kobiet – co warto wiedzieć?
U kobiet przyczyny niepłodności mogą mieć charakter hormonalny (zaburzenia stężenia hormonów ważnych dla cyklu), anatomiczny lub immunologiczny. Wśród najczęstszych problemów znajdują się:
- zaburzenia owulacji, często o podłożu hormonalnym, np. w przypadku zespołu policystycznych jajników (PCOS).
- niedrożność jajowodów,
- nieprawidłowości w budowie macicy (np. macica przegrodzona, dwurożna) lub szyjki,
- zmiany takie jak polipy, mięśniaki czy zrosty.
Jedną z przyczyn dolegliwości bólowych w jamie brzusznej a także problemów z zajściem w ciążę jest endometrioza – choroba, w której tkanka wyściełająca jamę macicy (endometrium) znajduje się również na innych narządach, np. jajowodach czy pęcherzu moczowym.
Czym dokładnie jest endometrium i jakie ma znaczenie dla płodności kobiet, przeczytasz w artykule na stronie kliniki leczenia niepłodności Gameta: https://gameta.pl/blog/endometrium/
Niepłodność mężczyzn – przyczyny i diagnoza
U mężczyzn najczęstszą przyczyną trudności z poczęciem są nieprawidłowości w parametrach nasienia. Mogą one dotyczyć:
- zbyt małej liczby plemników,
- ich niskiej ruchliwości,
- nieprawidłowej budowy (morfologii),
- stresu oksydacyjnego, stanów zapalnych lub komórek atypowych.
Podstawowym badaniem diagnostycznym jest seminogram, czyli analiza nasienia. To proste, niedrogie i nieinwazyjne badanie laboratoryjne. Oceniana jest liczba, ruchliwość, żywotność i jakość plemników, a także objętość ejakulatu czy jego pH.
We Wrocławiu badanie nasienia wykonasz w klinice leczenia niepłodności Gameta. Szczegóły są dostępne na stronie: https://gameta.pl/diagnostyka-nieplodnosci/badanie-nasienia/wroclaw/
W razie odchyleń, lekarz może zlecić dodatkowe testy: hormonalne, genetyczne, immunologiczne lub obrazowe (np. USG moszny). Warto pamiętać, że styl życia ma duży wpływ na płodność mężczyzny – stres, otyłość, palenie tytoniu czy przegrzewanie jąder to czynniki, które mogą obniżyć jakość nasienia.
Gdzie rozpocząć diagnostykę i leczenie?
Najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja w klinice leczenia niepłodności, która zapewni dostęp do zespołu specjalistów, w tym ginekologa, endokrynologa, androloga, embriologa i psychologa.
Leczenie niepłodności rozpoczyna się zawsze od diagnostyki – zarówno u kobiety, jak i u mężczyzny. U kobiet wykonuje się m.in. badania hormonalne, ocenę owulacji, USG narządów rodnych, badania HSG (drożność jajowodów) i ocenę endometrium. U mężczyzn podstawą jest wspomniane badanie nasienia oraz – w razie potrzeby – dalsza diagnostyka.
Na podstawie wyników tworzony jest indywidualny plan leczenia – może on obejmować terapię hormonalną, leczenie chirurgiczne, zmianę stylu życia, a także metody wspomaganego rozrodu (inseminacja, in vitro). Warto wiedzieć, że współcześnie możliwe jest również leczenie niepłodności idiopatycznej (o nieustalonej przyczynie).
Dlaczego nie warto zwlekać?
Czas odgrywa istotną rolę w skuteczności leczenia niepłodności. Rezerwa jajnikowa u kobiet zaczyna gwałtownie maleć po 35. roku życia, a jakość komórek jajowych pogarsza się z każdym rokiem. Także u mężczyzn obserwuje się związek między wiekiem a pogorszeniem jakości nasienia oraz zwiększonym ryzykiem mutacji genetycznych.
Im wcześniej para zgłosi się do specjalistów, tym większa szansa na skuteczne leczenie i szybsze osiągnięcie celu, jakim jest ciąża.
