Betonowe zapory, które mają chronić pieszych, nie muszą być jedynie szarym elementem miejskiego krajobrazu. We Wrocławiu stają się nośnikiem sztuki. W ramach projektu „Sztuka na Betonie” studenci Akademii Sztuk Pięknych ozdabiają bariery typu New Jersey, zamieniając je w plenerową galerię poświęconą architekturze, historii i mieszkańcom miasta.
Betonowe bariery typu New Jersey, potocznie nazywane dżersejami, coraz częściej pojawiają się w przestrzeni miejskiej. Ich zadaniem jest poprawa bezpieczeństwa, szczególnie w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszego i podczas wydarzeń masowych. We Wrocławiu również stanęły w kilku reprezentacyjnych lokalizacjach. Szybko jednak pojawiły się głosy mieszkańców, którzy zwracali uwagę, że choć zapory spełniają swoją funkcję, niekoniecznie dobrze komponują się z historycznym i architektonicznie atrakcyjnym otoczeniem.
Zamiast traktować betonowe elementy wyłącznie jako konieczną infrastrukturę, miasto postanowiło wykorzystać je w twórczy sposób. Z inicjatywy prezydenta Wrocławia zaproszono do współpracy młodych artystów, którzy nadają zaporom zupełnie nowy charakter.
Tak narodził się projekt „Sztuka na Betonie”, koordynowany przez Wrocławskie Centrum Akademickie, działające w strukturach Urzędu Miejskiego Wrocławia. W przedsięwzięcie zaangażowani są studenci dwóch wydziałów Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, a także akademiccy mentorzy wspierający ich w realizacji pomysłów.
Wrocław zaklęty w betonie
Projekt podzielono na dwa etapy, w których uczestniczy łącznie 17 studentów. Pierwszy z nich właśnie dobiega końca. Jedenaścioro studentów Wydziału Architektury Wnętrz, Wzornictwa i Scenografii przygotowało i wykonało prace inspirowane architekturą Wrocławia.
Każda z jedenastu zapór otrzymała własną kompozycję. Jej głównym motywem jest jedna z charakterystycznych wrocławskich budowli, której towarzyszy fragment planu miasta przedstawiający jej najbliższe otoczenie. Na betonowych powierzchniach pojawiają się m.in. Dworzec Główny, Hala Targowa, akademiki Ołówek i Kredka, Hala Stulecia, Ossolineum, Most Grunwaldzki, „Manhattan” przy Pl. Grunwaldzkim, Dworzec Autobusowy, Bastion Sakwowy, Panorama Racławicka oraz kamieniczki Jaś i Małgosia.
Autorami prac są członkowie Koła Naukowego Katedry Wzornictwa DeForma. Działalność koła koncentruje się m.in. na nowych technologiach, zrównoważonym projektowaniu i zagadnieniach społecznych. W projekcie „Sztuka na Betonie” studenci wykorzystują swoje umiejętności, by pokazać, że nawet nieoczywiste elementy miejskiej infrastruktury mogą stać się przestrzenią dla kreatywności.
Sztuka, która opowiada o mieszkańcach
3 listopada rozpoczął się drugi etap przedsięwzięcia. Do pracy przystąpiło sześcioro studentów Wydziału Malarstwa i Rysunku ASP, którzy przygotują 19 kolejnych prac.
Tym razem konwencja będzie bardziej swobodna i różnorodna. Wspólnym mianownikiem pozostanie jednak Wrocław – jego charakter, codzienność i relacje między mieszkańcami. Na betonowych powierzchniach pojawią się miejskie kadry, postacie ludzkie i zwierzęce oraz portrety osób związanych z miastem.
W bieżącym roku artystyczną metamorfozę przejdzie łącznie 31 betonowych zapór. Każda z nich ma około 5 m kw. powierzchni i waży blisko 800 kilogramów. To spora przestrzeń twórcza, ale również niestandardowe wyzwanie dla młodych artystów.
Po zakończeniu malowania prace zostaną odpowiednio zabezpieczone. Obejmie to gruntowanie oraz nałożenie powłok antygraffiti, które pomogą chronić efekty pracy studentów.
Gotowe realizacje będzie można podziwiać jeszcze w tym roku w dwóch lokalizacjach: przy ul. Oławskiej oraz w sąsiedztwie Opery Wrocławskiej.
Sztuka na mieście – pomysł, który łączy pokolenia
„Sztuka na Betonie” wpisuje się w założenia programu WAZZA – Wrocławskich Akademickich Zespołów Zadaniowych, którego celem jest angażowanie studentów i doktorantów różnych kierunków w kreatywne projektowanie rozwiązań dla miasta.
To przykład współpracy, w której akademicka wiedza i młodzieńcza kreatywność spotykają się z konkretnymi potrzebami miejskiej przestrzeni. Podobne podejście przyniosło już Wrocławiowi m.in. ławeczkę miłości z krasnalami Julianką i Wromeo oraz krasnale Miłostróż i Rachciach, które pojawiły się w sąsiedztwie Mostu Tumskiego, stając się nowymi symbolami zakochanych.
W przypadku „Sztuki na Betonie” efekt będzie widoczny na ulicach miasta. Betonowe bariery nadal będą pełnić swoją podstawową funkcję – chronić bezpieczeństwo mieszkańców i odwiedzających Wrocław. Zyskają jednak dodatkową rolę: staną się elementami miejskiej galerii, która opowiada o Wrocławiu i jego mieszkańcach.
Bo bezpieczeństwo i estetyka miasta nie muszą się wykluczać. Czasem wystarczy spojrzeć na beton z zupełnie innej perspektywy.
