Od konnych do niskopodłogowych – wrocławskie tramwaje dawniej i dziś.

0
217
Tramwaj konny, lata 1877-1906 , to początek ul. Mickiewicza, zaraz za zjazdem z Mostu Zwierzynieckiego. fot. Dolny-Slask.org

W 1877 roku we Wrocławiu zaczęły kursować pierwsze tramwaje konne. Wizualnie znacznie odbiegały one od współczesnej i komfortowej Skody 19T. Na przestrzeni lat komunikacja miejska w Stolicy Dolnego Śląska wielokrotnie była przebudowywana a także ulegała znacznym zniszczeniom podczas wojen. Jak wrocławski tramwaj zmieniał się przez 140 lat swojego istnienia?

Tramwaje konne

Historia wrocławskich tramwajów zaczęła się w 1877 roku, kiedy w mieście pojawił się pierwszy tramwaj, zaprzęgany w jednego lub dwa konie. Pojazd kursował od ul. Krasińskiego do ZOO, a z biegiem czasu ta forma komunikacji miejskiej została rozszerzona o dodatkowe linie, które docierały m.in. na pl. Strzegomski, Krzyki, Dworzec Nadodrze, czy Most Uniwersytecki. Zajezdnie, wyposażone w łaźnie dla zwierząt znajdowały się przy ulicach Marii Skłodowskiej-Curie oraz Powstańców Śląskich. Ostatnią linię konną (kursującą na trasie most Zwierzyniecki – most Szczytnicki) zlikwidowano 30 czerwca 1906 roku. Wówczas dotychczasową komunikację zastąpiły tramwaje elektryczne.

Tramwaj konny, lata 1877-1906 , to początek ul. Mickiewicza, zaraz za zjazdem z Mostu Zwierzynieckiego. fot. Dolny-Slask.org
Tramwaj konny, lata 1877-1906 , to początek ul. Mickiewicza, zaraz za zjazdem z Mostu Zwierzynieckiego. fot. Dolny-Slask.org

Pierwsze tramwaje elektryczne

W lipcu 1893 roku spółka Tramwaje Elektryczne Wrocław S.A (z niem. Elektrische Straßenbahn Breslau AG, ESB), uruchomiła pierwszy tramwaj elektryczny, który  kursował pomiędzy Grabiszynem a Rakowcem. Od 1899 roku sukcesywnie przebudowywano i poszerzano wrocławską infrastrukturę, przystosowując ją do elektrycznych tramwajów. Budową nowych torów i testowaniem tras zajmowały się przedsiębiorstwa transportowe, tj. Wrocławskie Towarzystwo Ulicznej Kolei Żelaznej, Tramwaje Elektryczne Wrocław oraz Tramwaje Miejskie Wrocław (należące do miasta).

Lata 1893-1898 , Jeden z pierwszych tramwajów elektrycznych produkcji zakładów "Herbrand" * Wagon doczepny firmy "Herbrand" z pierwszej serii doczep (numeracja # 41-50), miał 20 miejsc siedzących i 16 stojących. fotopolska.eu
Lata 1893-1898 , Jeden z pierwszych tramwajów elektrycznych produkcji zakładów „Herbrand”
* Wagon doczepny firmy „Herbrand” z pierwszej serii doczep (numeracja # 41-50), miał 20 miejsc siedzących i 16 stojących. fotopolska.eu

Miejskie tramwaje we Wrocławiu

Rozwój sieci Miejskich Tramwajów nastąpił w 1902 roku. Zapoczątkowany był trasą przez Park Południowy poprzez plac Hirszfelda, ul. Zielińskiego, pl. Muzealny, Podwale i Pomorską do Dworca Nadodrze. Wobec ówczesnej sytuacji gospodarczej tramwaje miejskie uznawano za nierentowne, lecz pomimo tego sieć się rozrastała. W 1911 roku gmina wykupiła nawet Wrocławskie Towarzystwo Kolei Ulicznej (BSEG), wobec czego Miejskie Tramwaje Wrocław (SSB) stały się największym przewoźnikiem. Wtedy też wybudowano dwie zajezdnie przy ulicach Słowiańskiej i Wróblewskiego. Wybuch I Wojny Światowej spowodował pewne ograniczenia we wrocławskiej komunikacji miejskiej, ale miasto nieustannie dążyło do rozwoju sieci tramwajów, np. poprzez wydłużenie odcinka torów z ulicy Kamiennej do Tarnogaju.

Lata 1907-1914 , Tramwaj linii 15 na terenie zajezdni przy ul.Ślężnej. fotopolska.eu
Lata 1907-1914 , Tramwaj linii 15 na terenie zajezdni przy ul.Ślężnej. fotopolska.eu

Tramwaje Elektryczne Wrocław (ESB) stopniowo likwidowano w latach 1926 – 1931, wtedy też miejskie przedsiębiorstwo stało się monopolistą. W latach 1924 ‒ 1927 przebudowywano komunikację w centrum Wrocławia, dzięki czemu powstała spójna sieć tramwajowa, której układ w zasadzie jest niezmienny do dzisiaj.

Sieć tramwajów podczas II Wojny Światowej

W 1939 roku przedsiębiorstwo Miejskie Tramwaje Wrocław (SSB) zostaje przemianowane na Wrocławskie Zakłady Komunikacyjne (Breslauer Verkehrsbetriebe – BVB). Podczas II wojny światowej linie tramwajowe uległy znacznym zniszczeniom. Tramwaje przejęły pasażerów autobusów i samochodów (benzynę wykorzystywano na potrzeby wojenne). Reorganizacja funkcjonowania sieci tramwajów nastąpiła w 1943 roku. Dążono wówczas do tego, by efektywniej wykorzystywać tabor i stworzyć połączenia dla każdej wrocławskiej dzielnicy do Rynku i Dworca Głównego. Działały też tzw. wagony sanitarne, które przewoziły rannych. W czasie oblężenia Wrocławia (Festung Breslau) tramwaje wykorzystywano też jako barykady. Wtedy właśnie uległy największym dewastacjom i niewiele z nich nadawało się do remontu. Z powodu zniszczeń nie odbudowano też części torowisk, m.in. na Gajowickiej, Zielińskiego, Pl. Strzeleckim, czy Purkyniego.

Odbudowywanie komunikacji miejskiej po wojnie

Po wojnie powstają Zakłady Komunikacyjne Miasta Wrocław (ZKMW), które działały w oparciu o przejęcie pozostałości majątku po BVB. Po 1945 roku zarówno tramwaje, jak i niektóre torowiska stopniowo przywracano do dalszego ich funkcjonowania. Najpierw miasto skupiło się na przedłużaniu dotychczasowych linii, a w następnej kolejności budowanie nowych. W 1948 roku uruchomiono tzw. linię okólną, która łączyła wszystkie dworce w mieście. Jednak największą inwestycją komunikacyjną w powojennym Wrocławiu była budowa linii do Leśnicy w 1949 roku.

W 1951 roku ZKMW zostaje przemianowane na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (MPK), które nieprzerywanie funkcjonuje do dzisiaj.

 1974 , Ulica Wróblewskiego. Konstal nr 2103 na trasie linii 12. fotopolska.eu

1974 , Ulica Wróblewskiego.
Konstal nr 2103 na trasie linii 12. fotopolska.eu

W 1969 roku do stolicy Dolnego Śląska dotarły nowe tramwaje Konstal 102 N. Rok później w mieście pojawiły się kolejne tramwaje, tym razem ufundowane przez zakłady pracy. Łącznie do 1974 roku MPK zyskało aż 104 nowe wagony tramwajowe. Kilkanaście lat później miasto otrzymało tramwaje Konstal 105N i Na.

Na początku lat 90. MPK przekształcono w przedsiębiorstwo budżetowe miasta, a w 1996 w spółkę z o.o. (należącą również do miasta). Aktualnie za planowanie i budowanie torowisk odpowiada Zarząd Dróg i Komunikacji, a MPK jest wyłącznie przewoźnikiem.

Nowoczesne niskopodłogowe tramwaje

W latach 2004 – 2005 we Wrocławiu pojawiły się nowoczesne tramwaje od rodzimego Protramu – były to modele 204 WrAs (6 składów) a potem 205WrAs. Od 2006 roku miejski przewoźnik kupował wyłącznie tramwaje dostosowane do przewozu osób niepełnosprawnych (z częścią niskopodłogową). Do 2011 roku na wrocławskie torowiska trafiło 26 składów typu 205 WrAs oraz pierwsze Skody 16T.

Skoda_19_T, fot. Dolny-Slask.org
Skoda_19_T, fot. Dolny-Slask.org

Ostatnia duża dostawa tramwajów do Wrocławia miała miejsce w latach 2010 – 2011. Wówczas pojawiły się pierwsze dwukierunkowe i klimatyzowane pojazdy, czyli Skody 19T. W kolejnych latach miasto zyskało też modele Pesa Twist 2010NW i Moderus Beta MF 19 AC.

Źródło:

  • http://komunikacja.we.wroclawiu.net/rozwoj.html,
  • http://wroclawskakomunikacja.pl/biezace-wiadomosci/54-aktualnosci/1167-historia-tramwajow-we-wroclawiu-1945-2015-wyklad,
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaj_konny,
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaje_we_Wroc%C5%82awiu,
  • https://www.wroclaw.pl/wroclawskie-tramwaje-zobacz-jak-sie-zmienialyzdjecia.

Wasze komentarze

Komentarze